About the www.Alaskool.org project and its developers

GOO`CH LAA`KANOO`W DAA`T SH KALNEE`K
THE WAR AT GOO`CH LAA`KANOO`W

Gee`twei·n X'ei·dax
by Frank Williams

1 Ax xoo`nx'i,
ax tuwaa’ sigoo·
yei’ gugei·nk'i yoo x'atank yoo·t xwatee`yi
yaa xaa’naa`

5 yei’ guwaa’tl'i sh kalnee`k
aa`de ax ee`n kaw`dwanee`gi ye
yaa’ a too·x' yei` kkwa.oo`.
Haa ch'a aa`de yei’ xat na.oo`,
daa` sa l a yax kxwanee`gi

10 ax ee`n kaw`dwanee`gi at;
tlagu sh kalnee`gi ayaa`.
Taa`nt'akwaa·n xat,
Tei`kwei`di yadi xat.
Yaa gaa`w ax twaa’ sgoo·

15 ch'a sh daa`t at kaxwdanee`gi
ch'a yei’ guwaa’tl'.
Yoo gunayaa· kwaa·n
haa` xoo`t has wulgas',
aa ch'a aa`n aya

20 has du xoo` yei` haa` woo`tee`.
Ax' kuxwatstee` has du xoo`x'
diyaa·dax ku.oo`,
Canada-dax ku.oo`
Ts'oo`tsxan yoo’ dwasaa·kw.

25 Ax' sh kalnee`k aya xaa`n kawdwanee`k,
ax kaa·k Naa`wushkei·tl yoo’ dwasaa·kw.
Hoo·ch xaa`n akaw`lnee`k yaa· nee`k.
Yaa’ aa`n aa’ wdutlyex ye
Taa·kw Aa`ni yoo’ wdwasaa·;

30 yoo’ dwasaa·kw yoo tlakw aa`n.
Ax’ kaxee’l' wootee`yi ayaa` xaa`n akaw`lnee`k,
a kkwakayaa` a shoo`wu kaxwanee`gi,
aa`x yanshkwaa`de kooyexi ayaa` Taa·kw Aa`ni.
Yoo Lin`git ch'aa’kw aa`de kutstee` ye

35 tlei·l ch'a nee`chx' yei` woo`sh ustinch
ch'u tle xaa· yax has du jee` at natee`ch
l has awooskuwu kaa’
ch'u tlagu kwaa·nx'i,
yei’ ayoo` s woo`tee`.

40 Has du yee’.aa`ni, Taa·kw Aa`ni,
Taa`nt'akwaa·n aa`ni ayoo` --
T'angaa`s kwaa·n tsu dwasaa·kw --
aa’x has uyexi yoo aa`n
yaa gunayaa· kwaa·n at wakux.

45 Kee` wdutsgan;
hei·l aa` sa a.
Ch'a tlei’nax yee·s kaa’ch wustee`n
wei aa`n kei` wtsgaa`ni;
aa`x kei` wchxix at gutoo·de.

50 Aya x'aa’t' kaa`nax woo`goo`t,
a t'ikaa`nax aa`de
aa’ yei` kuwatee`.
Naa`lei.;
haa`t aa’ ltsee`n

55 Taa.t,
shaa`k, woo`sh kei·t wuthashi shaa`k aa`wat'ee`.
K'aa·tl' yax yatee`yi shaa`k awei`
a kat sh kaw`ts.axw
waxugu gee`sh tin.

60 A kat woo`koo`x;
ch'a du jin tin axaa·
diyaa·nax aa`de
yoo a kaa’ yei` kuwatee`yi aa` x'aa’t' kaa`de.
Yee·x yoo’ dwasaa.kw

65 Taa·t kaa`nax aa`waxaa·
ch'a du jin tin.
Yoo’ ayaa` xaa`n akanee·k ax kaa·k.
A yan ayaa`wadlaa`k.
Naa`lei· a t'ika;

70 goo`ch yax yaa`wagut a niyaa`de
yu ku.oo` aa’ yei` yatee`yi ye.
Sh x'ei`s atxa yei` s adaa`ne.
Xaa’t, chaa·tl, ka laa`k'ask yei` daa`tne,
ldakat has du watx'i has du ee`n.

75 Aa’ kaa` xoo`t wagut ax'.
Shaa· tin wutlnee`k,
yoo gunayaa·kwaa·nch wusgaa`n has du aa`ni;
Taa·kw Aa`ni has akaw`sgaa`n.
Ha ch'u tle tlaa·kw

80 yoo kaa’x'w
shaa`k ka te ka daa` sa --
Noo`w ayu awu,
Goo`ch Laaka Noo`w yoo’ dwasaa·kw yoo noo`w,
Yee·x t'ikaa`nax a.

85 Yagei· yoo x'aa’t',
daa`x gaa`lei·,
asee·tx kadei·x a ka ayoo`.
Wei yee·s kaa’x'w
ch'u tle ya shaa`k

90 asee·tdax aa’ kei` s akaa`wajel.
A shakee·
ax'koo·x' has awlyex,
noo`w has awlyex yoo a shakee·,
Tlei·l has awoo`sku yoo ku.oo`

95 haa`de s gwahaa`yi wei xaa·.
Tlei·l yei` woowaa’t',
dei·x yakyee` ka yoo’ akanee·k
haa taa·t
a t'ei·t yakw wakux yoo x'aa’t'.

100 Hei·l has awoo`stee·n yoo yaa`kw,
ka x'oo`n yaa`kw sayoo`,
gunayaa·kwaa·n.
At yatx'i s kus.oo`k',
yan has yawkutskaa· –

105 xakw, asee·tdax woo`laa` --
"Kunaytee’s'!
At gei·de yatee`yi ku.oo`
haa xande yaa` nakux."
Tlei·l ch'a tlei·x' yakyee`

110 tlei` s aw`stee·n
at gutoo·nax daa`k akwdakax'wch kaa’,
du ya kaw`chxit. (phon. du wa)
X'aa·n yis yakaw`chxit,
yei’ yatee`yi kaa’ has aw`stee·n.

115 Ch'a k'atl'gee`nax
yoo at yatx'i loo`wagoo`k
yoo noo`w shakee·de.
Koo`n has akaa`wanee`k
yu koo·x', shaa`k koo·x' yee`t has yawthaa·yi shaa·.

120 Yoo lin`git tlenx' kwawei`
tle yan has wanee·.
Shaa`k x'aa`k shakee· has akaa`wachak.
Ch'a kushtyax,
tlei·l a daa`t has too`shti,

125 yoo` s ya.atk a yee`t
yoo has aw`lyexi noo`w.
Taa·t kawoo`shgee’di,
tle tlaa·kw at yatx'i nei`lde has akaa`wanaa’ wei· shaa·ch.
A dasei’x' awei`

130 yee·s kaa·x'w yan has wanee·;
ch'a goo` sa has aw`tlsin.
Tlei·l ch'aa’kwx woo`sti,
yoo kawoo`shgee’di,
yoo dlei`t yax yatee`yi l’ei·w ka hei·l goo`haa·,

135 aa`nax daa`k ana.at,
a daa`de yaa’ ana.at,
has gaxt.ee`n
yu gunayaa·kwaa·n
Hei·l has awoo`sku aa` sayoo`.

140 Waa·nnee· sawei`
has du tuyik dwa.axch
a sei`yit has wa.at --
yei` shakala.ei·n --
"Haanaa·nax, haanaa·nax,"

145 k'atl'gee’nax yoo` s x'atl.atk.
Sh kaw`duchx'akw.
Has aa`wa.ax
kaa has aw`stee·n.
Awei` tle yoo noo`w shakee·de

150 x'aa`k yiknax kinde gunei’ has wa.at.
Ch'u tle tlax dei· has kawoo`sei`yi
yaa’ a shakee·nax,
yu shaa`k aa’ kei` s akaa`wajel,
"Goo’k" yoo’ wdwa.ax a s'aa`ti.

155 Daa`kw aa` sakwsheyoo`,
aa`n yadi geyoo` a s'aa`ti.
We shaa`k daa`k has akaw`skuk
yu kei` na.at ku.oo` kaa`de,
a shoo`wu kutx has ashuw`lxee`x.

160 Awe yande lugukx'u ayoo`
kaa` sawdwa.ax
yoo ku.oo` has du s'aa`ti.
Hu woo`naa`,
has awskoo·, wudwajak.

165 Gunxaa` a du guk adi ayoo` du gugoo` kwshei’,
ach ayoo` yei’ x'ayaka
yoo kaa’ aa`n yadi has du xoo`,
"Du guk.adi aa`x yei` naysanee`,
a kwa gaysanee` aa`x

170 du gukdax."
A kaa`yix woo`stee`.
X'oo`nnax sa aa’ yei` yatee`
yu daa·k aw`tlsin ku.oo`.
L'ei·w ka hei·l guhaa·.

175 Aa`gaa· awei` tsaa’ we tlagu oo’nayi
ch·a a too’ katchaa’k yoo’ a tugani,
aa`n awe haa`de yaa` nagudi kaa` has ajakx,
tlei·l yoo’ awoo`dlakgi yaa· aa`n yadi du guk.adi.
A awei` waannee· sawe

180 tlei·l has ayawudlaa`k,
tlei·l tsu aa`nax haa`t aa` woo`goo`t.
X'oo`ninax sa yoo woo`nee`xi aa`
has ayaw`thaa`n kuxde at gutoo·de.
Taa·t kaa`nax yan wudutsxik --

185 tsu tlei·l aa`nax daa`k has aa` woo`goo`t yu ku.oo`,
has ayawthaa`n kuxde yu at gutoo·de.
Yoo a t'einax a kwaa` s du yaa`gu awu.
Taa·kw Aa`ni,
yaa Taa`nt'akwaa·n aa`ni,

190 aa`x yax has ayaw`sgan has du hidi.
Tlei·l tsu haa`t has woo`koo`x.
ch'u yaa· yakyee`
tlei·l tsu haa`x has ukoo`x.
Ch'a tlei`x yaa Dikee· Aa`nkaa’wu yoo` x'atangi kaa xoo`t wuxee`xi,

195 u tle ax' yan shoo`watan wei· xaa· yaa` naxixi.
Taa`nt'akwaa·n aa`ni ayoo` yee`dat
diyaa· ku.oo` aa’ yei` yatee`,
Ts'oo`tsxan yoo’ dwasaa·kw.
A yei’ xwaskoo·

200 yaa yei’ guwaa’tl'i sh kalnee`k.
Gunalchee·sh ax x'ei·t yisa.aa`xi.

 

 

Alaskool Footer

Alaskool Central | Alaskool Topics | Curriculum | Places | What's New | Alaskool Resources | Links | About Alaskool | Guestbook | Search | Contact Alaskool

Copyright 1998-2004, UAA-ISER. Individual copyrighted materials on this site are used with permission from the author or copyright holder and are provided for educational and informational purposes only.

This site has graciously been supported by the Institute of Social and Economic Research, University of Alaska Anchorage, First Alaskans Foundation, CIRI Foundation, Alaska Humanities Forum, and U.S. Department of Education.
Alaskool is developed and maintained and hosted at
Institute of Social and Economic Research
University of Alaska Anchorage
3211 Providence Drive
Anchorage, Alaska 99508 USA
(907) 786-7710